Fiesta zmarłych

Wszystkich Świętych w formie jaką znamy zostało narzucone rdzennej ludności, jak wiele innych katolickich obchodów, przez hiszpańskich konkwistadorów. Zanim jednak do tego doszło Indianie, w ramach swoich kultur, również celebrowali rożnego rodzaju rytuały związane z tymi, którzy udali się na wieczny spoczynek.

Ich tradycje oraz nowy sposób sprowadzony przez najeźdźców zaowocował świętem pod nazwą Fiesta Zmarłych. Indianie mają odmienne podejście do śmierci. Nie zapominając o nim zaakceptowali również model chrześcijański.

Fiesta Zmarłych to zatem dwudniowe obchody składające się z katolickich Wszystkich Świętych, obchodzonych jak wszędzie na świecie pierwszego listopada. Następnego dnia obchodzi się tutaj, podobnie jak w całej Ameryce Południowej, Dzień Wszystkich Dusz, których już nie ma wśród mas. Oba dni połączone razem tworzą właśnie Fiestę Zmarłych.

Pierwszy listopada, czyli tradycyjne święto, niczym nie różni się od sposobu w jaki jest on obchodzony na całym świecie.

Drugi listopada natomiast ma inne zabarwienie. Na ten dzień przygotowywane są tradycyjne potrawy składające się z chleba i specjalnego napoju, które przynoszone są na cmentarze i tam spożywane na grobach. Ma to umożliwić kontakt z bliskimi, którzy urzędują gdzieś w krainie wiecznych łowów. Nie wiem czy takie określenie świata zmarłych tutaj egzystuje, mam jednak do niego słabość, no i chyba nie brzmi aż tak dramatycznie jak każde inne określenie naszego odejścia do innego wymiaru.

Indianie wierzą, że w tym konkretnym dniu dusze zmarłych wracają na cmentarze by tam ze swoimi rodzinami mogli ponownie celebrować wspólnie to święto. Stąd kwiaty, potrawy i coś w rodzaju radosnej fiesty.

W Ekwadorze żyją spadkobiercy wielu kultur, każda z nich ma w sobie coś specyficznego. Większość z nich jednak przygotowuje na ten dzień chleb Guaguas i napój o nazwie Colada Morada, które zanoszą na groby by tam je spożywać wspólnie ze swoimi przodkami.

Składniki Colada Morady

Colada Morada i chleb Guaguas.

Przy wypiekaniu Guaguas bierze udział cała rodzina. Symbole na figurkach oznaczają nieskończoność.

Typowy ekwadorski cmentarz. Tutaj chowają ludzi również w pionowych grobach ponad ziemią.

Źródło. Theculturetrip.com

Wszystkim mamom

Ponieważ jutro wybieram się do mojej mamci to przy okazji wszystkim mamom najlepszego życzę. Nawet gdybym się nie wybierał to niech ta niedziela będzie pełna niespodzianek.

No i oczywiście mam dla was parę kwiatków z ekwadorskich ogródków

To coś ładnie wygląda, tylko proszę nie pytać jak się nazywa.

Podróżujące Dzieciątko.

Cuenca jest trzecim co do wielkości miastem Ekwadoru. Wbrew pozorom największym miastem nie jest Quito, stolica państwa. Jest nim Guayaquil położony nad Pacyfikiem. Ekwador podzielony jest na trzy główne strefy: wybrzeże, góry i dżungla.

W tej środkowej strefie położona jest właśnie Cuenca. Andy przecinają Ekwador wzdłuż oddzielając wybrzeże od dżungli. Moje miasto leży na wysokości około dwóch i pół tysiąca metrów nad poziomem morza. Ekwador zanim stał się państwem w aktualnych granicach, był zlepkiem niezależnych miast uprawiających swoją własną politykę. Każde z nich osobno uzyskiwało niepodległość, wyzwalając się spod władzy Hiszpanów. Stąd w Ekwadorze jest conajmniej kilka dni niepodległości, bo odnoszą się one do rożnych miast a potem wreszcie do powstania jednego państwa.

Cuenca ma rownież swoje święto niepodległości. Jednak to nie z niego miasto jest znane w przewodnikach turystycznych. Najważniejszym dniem w kalendarzu Cuenki jest dwudziesty czwarty grudnia. W tym to właśnie dniu odbywa się procesja pod nazwą Pase del Niño Viajero.

W 1823 roku przez nieznanego artystę na prośbę Józefy Heredia został wykonany posążek dzieciątka Jezus. W kolejnych latach został wysłany do ziemi świętej a potem do Rzymu. W 1961 ów posążek został pobłogosławiony przez papieża Jana XXIII i powrócił do Ekwadoru. Od tego czasu wraca tutaj każdego roku właśnie dwudziestego czwartego grudnia czyli w naszą wigilię.

Potem znowu znika by pojawić się za rok, stąd zwą go Podróżującym Dzieciątkiem.

Chociaż owa procesja ma charakter religijny to jednak nie odbywa się pod patronatem kościoła. Pewnie dlatego wszystkie „chwyty” są dozwolone. Każdego roku ilość ludzi biorących udział w tej imprezie wzrasta. Dane z ostatnich lat mówią o siedemdziesięciu tysiącach ludzi. Przemarsz odbywa się jedną z głównych ulic starego miasta. Simon Bolivar Calle przecina zabytkową część miasta przechodząc przez jego centrum zwane Parque Calderon. Trasa liczy mniej więcej półtora kilometra. Ze względu na ilość chętnych cała impreza trwa około ośmiu godzin.

Pochód nie jest ograniczony tylko do ludzi. Biorą w nim udział wszystkie stworzenia żyjące. Widzieliśmy przebrane małe prosię defilującej ze swoimi gospodarzami. Najcześciej ludzie przebierają się w postacie biblijne. Jednak i to nie jest wymagane, stąd zdarzają się przebierańcy imitujący osoby publiczne. Podobne w ubiegłym roku widziano Trumpa i Michaela Jacksona.

Biorą w tym udział rownież członkowie zespołów o charakterze regionalnym a zatem Indianie przebrani w swoje plemienne stroje. Na każdym postoju wykonują jakiś taniec coś symbolizujący.

Muzyka brzmi niemal przez cały czas trwania procesji, zmienia się jedynie rytm. Na platformach samochodowych prezentowane są sceny z Biblii.

Jest to niesamowite widowisko przyciągające całe rzesze turystów. W tym dniu Cuenca jest na ustach całej Ameryki Łacińskiej bo większa cześć owego przemarszu transmitowana jest przez telewizje.

Jest to niewątpliwie coś innego, coś co tych ludzi łączy i pozwala zapomnieć o animozjach i problemach dnia codziennego.

Kiedyś zabiorę się z tym tłumem. Niech no tylko lepiej posiądę hiszpański.

Freedom znaczy Wolność

Mamy jej coraz mniej. Wmawiają nam, że jest odwrotnie. To jednak kłamstwo. Nieco ponad rok temu napisałem notkę na temat wolności. Przed naszym świętem chciałbym ja przypomnieć.

Wolność to najgorętsze słowo w dzisiejszej przestrzeni publicznej. Gdzie są jej granice? Każdy chce mieć prawo by podejmować własne decyzje i jeśli są one bez szkody dla innych ludzi sądzę, że każdemu się to należy. Coraz cześciej odbiera nam się jednak możliwość decydowania o sobie, narzucając nam szereg nakazów i zakazów, wmawiając nam, że są one konieczne dla naszego dobra. Patrząc na tempo w jakim ogranicza się nasze swobody odnoszę wrażenie, że wkrótce będziemy mieli coraz mniej do powiedzenia na temat naszego własnego życia. Nie wiem czy ktoś to jeszcze zauważa? Spostrzegł to jednak Paul McCartney i swoim utworem Freedom zachęcił mnie do tego wpisu.

https://youtu.be/0xQ0y_R4asI

Bóg dał mi żyć

Bym wolnym mógł być

I żył wsród wolnych ludzi

Nie musiał się z nikim kłócić

To jest o wolność wołanie

I wolności się domaganie

Za wolność zginąć jest warto

By nas z niej nie obdarto

Nie dajmy jej odebrać sobie

Bez niej cieżko będzie mnie i tobie

Bo to jest nasze życie

To jest o wolność wołanie

I wolności się domaganie

Za wolność zginąć jest warto

By nas z niej nie obdarto

Moje tłumaczenie sporo odbiega od oryginału. Mam jednak nadzieje, że przekazuje najważniejszy jego sens. Wolność to nasze prawo, które otrzymaliśmy od stwórcy, który określił je jako wolna wola. Nie pozwólmy o tym nikomu zapomnieć.

Moje ku pamięci.

Każdego roku o tej porze, jak media długie i szerokie układają one dla nas listę pod nazwą In Memoriam. A na niej największe znamienitości, które pożegnały naszą planetę i przeniosły do innego wszechświata. Z przerażeniem i smutkiem przeglądam owo zestawienie bo wielu z tych ludzi to przecież idole mojej młodości. Wspaniali aktorzy, nie mylić z celebrytami, którzy odcisnęli swoje piętno na moim sposobie odbierania sztuki filmowej. To pokolenie powoli odchodzi z godnością bez pchania się na „ścianki”.

Gdy w ubiegłym roku odszedł Witold Pyrkosz, uświadomiłem sobie, że to ostatni Janosik. Gdzieś tam już niemal wszyscy czekali na niego. Kręcą zatem kolejne odcinki serialu, choć już nie ku naszej uciesze, to ku radości tych, którzy wraz z nimi przenieśli się w bezkres wieczności. Bawią i rozśmieszają ich wszystkich do łez, tak jak to robili z nami podczas swojej ziemskiej wycieczki.

Gdzieś tam obok nich w innym teatrze Ketling, Wołodyjowski i Zagłoba przy gąsiorku miodu pitnego deliberują na temat wojny z Tatarami rozsyłając wici i zwołując swoje chorągwie.

Gdzieś tam kobieta pracująca poucza inżyniera Karwowskiego na tematy wszelkie od chłodzenia koniaku po miłosne zauroczenie. Maliniak utrudnia mu życie na budowie a Wardowski, dyrektor Zjednoczenia, wpada na okresowe niezaplanowane wizyty piętnując marnotrawstwo materiałów. Teść zapewne uczy naszego niezapomnianego inżyniera jak posługiwać się bronią na polowaniu. Dołączył do nich ostatnio inżynier Gajny, czas już przecież był aby ktoś zajął się jakością wody gdzieś tam w tym równoległym świecie.

Nie mam watpliwości, że i talent kapitana Klossa w tamtym wymiarze jest wykorzystywany dla dobra ogółu w walce ze złem.

Nie wiem jak jest tam odbierany pokrętny Nikodem Dyzma ale czy można mieć do niego pretensje, że wykorzystał nadążającą się sytuacje. Pozwoliła mu na to naiwność i ślepota otaczających go ludzi.

Mam nadzieję, że nie ma już płota pomiędzy posesjami Kargula i Pawlaka a oni i bez niego powodują we wszystkich niekontrolowane wybuchy śmiechu. Jakże mogłoby być inaczej?

I jeszcze serialowa „Lalka”. Być może gdzieś tam w tym bezkresie, Wokulskiego miłość do panny Izabeli Łęckiej spotkała się z jej wzajemnością ku zadowoleniu pana Ignacego Rzeckiego.

Gdzieś tam odgrywają rownież swoje role niezapomniany Hetman Sobieski i jedyny w swoim rodzaju wręcz kultowy Czereśniak.

To tylko kilku genialnych twórców swoich ról, którzy przyszli mi na myśl. Nie sposób spamiętać ich wszystkich.

Zamykam oczy i widzę ich wszystkich. I aż się nie chce oczów otwierać.

Bo pamięć jest najważniejsza

Unoszący się zapach wosku czy to parafiny i igieł sosnowych a może z jodły to moje najodleglejsze wspomnienia Wszystkich Świętych. Świeczki w szklanych różnokolorowych obudowach rozkładaliśmy na grobach a wieniec z gałęzi drzewa iglastego zawieszało się na krzyżu, do którego przymocowana była tabliczka z informacjami o pochowanym. Grób to był na ogół kopczyk, czasami obetonowany dookoła, czasami nie. Zapewne były i grobowce, tego jednak moja pamięć nie utrwaliła. Znakomita większość tych miejsc to był właśnie krzyż i kopczyk. Zarastał taki nagrobek zielskiem wszelkiego rodzaju przez cały rok by mógł być oczyszczony czy wyplewiony parę dni przed samym świętem. By ponownie zarosnąć z przyjściem wiosny i lata. Wciąż czuję ten charakterystyczny zapach palących się świeczek i igliwia z wieńców. Widzę księdza przemieszczającego się między grobami z kropielnicą wraz ze swoimi ministrantami. Było coś podniosłego w całej tej uroczystości do tego stopnia, źe każdy z nas chciał mieć kogoś na cmentarzu.

Główna uroczystość miała miejsce na chwile przed zapadnięciem zmierzchu co dawało dodatkowy efekt świetlnej łuny palących się zniczy. Podobieństwo grobów i ich niemal identyczna dekoracja dawała swego rodzaju poczucie jedności. Oto bowiem zebraliśmy się tutaj by oddać cześć tym, którzy udali się do krainy wiecznych łowów. Tam wszyscy byli równi tak jak te rozświetlone ich groby. Nie czułem specjalnego smutku być może właśnie dlatego, że owa kraina miała coś ciepłego w swoim przesłaniu. Być może jednak samo powaga i znaczenie tego święta jeszcze do mnie nie docierały.

Nie ma już takich miejsc i takich grobów. Nie ma już iglastych wieńców i kolorowych świeczek. Dzisiejszy cmentarz ta marmurowo-granitowe blokowisko. W dniu święta zmarłych, obrzucone stertą sztucznych i prawdziwych kwiatów, obłożone zniczami o przeróżnych kształtach i kolorach. Czy w dzisiejszym czasach wciąż chodzi o pamięć czy to już tylko rytuał podtrzymywany przez producentów wszelkich ozdób nagrobnych? Komercjalizm zżera pamięć, zżera uczucia udając troskę schowaną za świeczką czy innym ornamentem.

Z prochu powstałeś, w proch się obrócisz. Ja będę skremowany by pozostać częścią ziemskiego prochu. Nie zależy mi na cmentarnym „mieszkanku”. Liczy się tylko pamięć tak długo jak ona trwać będzie.

Powrót do przeszłości.

Karczemny marszałek Senatu, swoim zachowaniem przypominający kogoś o takim sposobie bycia, chyba nie bez powodu nosi nazwisko Karczewski. Ów czcigodny jegomość, zapewne z własnej inicjatywy, będzie próbował naprawić to co zepsuli partyjni koledzy zasiadający w ławach sejmowych. Owi naprawiacze kraju pod zbawiennym przewodnictwem rownież Stanisława z Komisji Sprawiedliwości po dogłębnej analizie wszystkich poprawek do Ustawy o Sądzie Najwyższym, których było ponad tysiąc, jeszcze tego samego dnia każdą z nich odrzucili. W swojej niewątpliwej gorliwości dla dobra kraju i w przeświadczeniu o swoich jedynie słusznych poglądach, nie zadali sobie nawet trudu aby zapoznać się z tym co odręcznie napisał wszechwładca kraju. Człowiek to jednak już wiekowy i zaczyna mieć problemy pamięciowe. Krótko mówiąc w swoim królewskim edykcie niezbyt ściśle przedstawił to co miał na myśli w jednym punkcie by zmienić to w innym. Święta komisja pod przewodnictwem pana, o równie świętym nazwisku, Piotrowicza nie wychwyciła tych uchybień, bo król jest przecież nieomylny. I tak bubel przegłosowali potęgą swoich nieomylnych posłów, bo ci pod przywódctwem posłanki o kolejnym świętym nazwisku Piotrowicz, bardziej już byli myślami przy rozdziale więziennych zesłań dla całej opozycji. Z tą jednak pomyłką pierwszy obywatel kraju ową ustawę może nie podpisać, co zdarza mu się rzadko, bo króla boi się bardziej niż diabeł święconej wody. Aby temu zapobiec marszałek Senatu ma zamiar, z potrzeby przypodobania się carowi, znowelizować ustawę tak aby ta nie stanowiła problemów przy jej podpisaniu przez prezydenta. Do tej pory nowelizacje były dokonywane przez Sejm, tyle że ten jest już na wakacjach a wszechwładca nie ma czasu i chce już, natychmiast, choćby od jutra zsyłać i wsadzać do więzień tzw: „stare upiory bolszewickie”, „ubeckie wdowy”, „oczadzonych” i „pożytecznych idiotów”. Oj będzie nam potrzeba nowych miejsc odosobnienia i to w dużej ilości. Jeśli zatem owa ustawa zostanie znowelizowana i podpisana przez strażnika żyrandola, nie mylić z konstytucją, to historia zatoczy koło. Oto bowiem dwudziestego drugiego lipca dawno temu powstał PRL zwany Polską Rzeczypospolitą Ludową, dzisiaj powstanie jego spadkobierca o identycznym skrócie. Powrót do przeszłości, idea prezesa, stanie się faktem a nowy PRL po rozwinięciu przyjmie nazwę Pisowska Przeczypospolita Ludowa. Niech się swieci dwudziesty drugi lipca. 

Dzień Niepodległości

Pomimo tarć ekwadorsko-amerykańskich, związanych z panoszeniem się przybyszów z północy w Cuence, miasto nie zapomniało o dniu niepodległości Stanów Zjednoczonych, który przypada na czwartego lipca. Te napięcia poza tym zdają się być mocno przesadzone i wynikały bardziej z walki wyborczej niż z samego faktu ich występowania. Ostatnio rozmawiałem na ten temat rownież z moimi sąsiadami, którzy zdają się być w miarę obiektywni. Ich zdaniem nadużywanie systemu ubezpieczeń społecznych przez przyjezdnych to historia wyssana z palca. Sądzą tak, ponieważ podobnie jak w Polsce tak i w Ekwadorze aby skorzystać z tego systemu trzeba najpierw mieć skierowanie a potem czekać, czasami nawet parę miesięcy. Biorąc pod uwagę bardzo duży dostęp do lekarzy, którzy mają swoje prywatne praktyki i ceny za usługi lekarsko-szpitalne, zdecydowana większość zachodnich imigrantów wybiera tą drogę leczenia. Większym problemem, który wykreowali Amerykanie to wynajem apartamentów. Zgodnie z tym co usłyszałem, posiadacze mieszkań pod wynajem nie chcą udostępniać ich tubylcom przedkładając nad nich zachodnich emigrantów. Wiąże się to przede wszystkim z prawnymi obostrzeniami dotyczącymi eksmisji lokatora, który nie płaci lub zalega z czynszem. Podobno jest bardzo trudno kogoś takiego usunąć i czasami proces trwa bardzo długo narażając właścicieli na spore wydatki. W przeciwieństwie do krajan, takich problemów nie stwarzają napływowi, którzy płacą i opuszczają mieszkanie po wygaśnięciu wizy lub zostają dłużej jeśli planują osiedlenie. Jak zwykle w takich sytuacjach winni nie chcą spojrzeć w lustro a obcy jest najlepszym kozłem ofiarnym. Wracając jednak do dnia niepodległości. Otóż grupa większych biznesów postanowiła zorganizować dla przyjezdnych imprezę połączoną oczywiście z jedzeniem i sztucznymi ogniami. Potwierdziła się w ten sposób moja teoria, że Amerykanów tutaj bardzo lubią z tym, że jeszcze bardziej kochają ich pieniądze. Nie ma w tym nic dziwnego bo jednak Stany kojarzą się przeciętnemu śmiertelnikowi z bogactwem o niemal mitycznych rozmiarach. Ten przy-głupawy sposób myślenia powinien dawno się zdezaktualizować, póki co jednak pokutuje właśnie takie postrzeganie Ameryki. Osobiście nie brałem udziału w tych obchodach, słyszałem jednak, że specjalnie dla jankesów przygotowano hot-dogi, jeszcze jedno śmieszne skojarzenie tubylców ze Stanami. Mniejsza jednak o to, wierzę, że takie pomysły pozwolą i przyczynią się do dalszej integracji, bo ostatnio trochę na tym punkcie się oziębiło. Z Ameryki natomiast doszły mnie słuchy, że ichni prezydent był całym tym dniem mocno zawiedziony. Miał bowiem nadzieje, że podobnie jak na filmie „Independence Day”, najadą na jego kraj wstrętni kosmici, dzięki czemu mógłby pokazać swoim wyborcom jego oddanie ojczyźnie. Od dawna już go łapy swędzą aby wreszcie nacisnąć ten guzik i zrobić porządek w świecie i przy okazji we własnym kraju. Jeszcze nie tym razem panie Donald, jeszcze nie tym razem.